Kweek Geslachtsbepaling

Geslachtsbepaling

Voor het kweken met vogels is het natuurlijk van belang dat men vogels van verschillend geslacht heeft.
Helaas is het geslacht door kleur, vorm of gedrag, niet altijd duidelijk zichtbaar.Koppel chinese dwergkwartels Hen links haan rechts
Vaak werden in het verleden dieren bij elkaar gezet waarvan men dacht dat het een man en pop waren.
Zo hebben jarenlang, met name bij diverse papagaaien, vogels van gelijk geslacht bij elkaar gezeten.
Dit uiteraard zonder broedsucces.

 

Endoscopie
In de jaren '90 van de vorige eeuw kwam langzamerhand daarin verandering omdat endoscopie beschikbaar kwam voor de kweker.
Voorheen was dat alleen voorbehouden aan dierentuinen en welgestelde eigenaren.
Bij endoscopie wordt de vogel onder verdoving gebracht en wordt er een snede gemaakt in de zijkant van de vogel ter hoogte
van de geslachtsorganen.
Via een buis met camera gaat men dan door het lichaam naar de geslachtsorganen kijken. 
Naast de geslachtsbepaling, het zien van de eierstokken of de gonaden kan de kijker (veelal een dierenarts) ook zien aan de mate van
ontwikkeling van de organen of de vogel geslachtsrijp is.
Gezien de grootte van de buis, ongeveer 1 cm in doorsnee, is deze vorm van geslachtsbepaling met name geschikt voor grotere vogels zoals papagaaien.

Voordeel:
 - geslachtsorganen zijn gezien door dierenarts, dus redelijk betrouwbaar
 - de dierenarts kan zien of de vogel geslachtsrijp is
 - eventuele inwendige "aandoeningen" kunnen worden opgemerkt, behandeld en / of de dieren kunnen eventueel worden uitgesloten voor de kweek 

Nadeel:
 - de vogel moet worden getransporteerd (stress)
 - onder narcose worden gebracht (altijd een risico) 
 - relatief prijzig


Laproscopie
Laproscopie is eigenlijk vergelijkbaar met endoscopie alleen wordt hierbij heen buis inwendig gebracht.
Meestal werd / wordt dit gedaan bij vogels ter grootte van spreeuwen etc.
Is een niet gangbare manier van geslachtsbepalingen meer.

Voordeel:
- geslachtsorganen zijn gezien door dierenarts, dus redelijk betrouwbaar
- de dierenarts kan zien of de vogel geslachtsrijp is
- eventuele inwendige "aandoeningen" kunnen worden opgemerkt, behandeld en / of de dieren kunnen eventueel worden uitgesloten voor de kweek

Nadeel:
- de vogel moet worden getransporteerd (stress)
- onder narcose worden gebracht (altijd een risico)
- relatief prijzig

 

DNA-analyse
Zo rond de eeuwwisseling kwam de geslachtsbepaling via DNA-analyse in opkomst.
In ons land was Gendika een van de eerste die met een aanbod kwam voor de gewone kweker.  
Voor DNA-analyse moet de kweker versgeplukte veren of bloed opsturen naar het instituut.
Na analyse krijgt de kweker, al dan niet voorafgegaan door een mail, de certificaten thuisgestuurd.
De tijd tussen het opsturen van de veren en het ontvangen van de certificaten bestrijkt meestal 10-14 dagen.
Tegenwoordig zijn er meer instituten die deze DNA-analyses aanbieden. Voorbeelden daarvan zijn:
Tauros-Diagnostik en IMDB